δὸς μοι τοῦτον τον ξένον

 🌾☦️ ❝ δὸς μοι τοῦτον τον ξένον ❞

(δύσκολες λέξεις & φράσεις της υμνογραφίας)

Μια από τις βαθιές αλλά και συγκινητικές υμνογραφικές απεικονίσεις του πάσχοντος Χριστού είναι περιγραφή του ως "ξένου" στο παρακάτω υπέροχο δοξαστικό του Επιταφίου της Μ. Παρασκευής (ποίημα Γ. Ακροπολίτου). 

Είναι εντυπωσιακό ότι σχεδόν σε κάθε στίχο ο ποιητής αξιοποιεί μια διαφορετική σημασία της λέξης!

______________

📜 ❝Τὸν ἥλιον κρύψαντα τὰς ἰδίας ἀκτῖνας, 

      καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ Ναοῦ διαῤῥαγέν, 

     τῷ τοῦ Σωτῆρος θανάτῳ, 

     ὁ Ἰωσὴφ θεασάμενος 

     προσῆλθε τῷ Πιλάτῳ, 

     «Καθικετεύω σε», λέγων. 

«Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    τὸν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ὃν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τὸ ξένον. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ὅστις οἶδε ξενίζειν τοὺς πτωχούς τε καὶ ξένους. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ, ἀπεξένωσαν κόσμῳ. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὅν ὡς ξένος οὐκ ἔχει 

   τὴν κεφαλὴν ποῦ κλίναι. 

Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    ὃν ἡ Μήτηρ ὁρῶσα, νεκρωθέντα ἐβόα: 

«Ὦ Υἱὲ καὶ Θεέ μου, εἰ καὶ τὰ σπλάγχνα τιτρώσκομαι, 

καὶ καρδίαν σπαράττομαι, νεκρόν σε καθορῶσα, 

ἀλλὰ τῇ σῇ Ἀναστάσει θαῤῥοῦσα μεγαλύνω σε». 

Καὶ τούτοις τοίνυν τοῖς λόγοις, δυσωπῶν τὸν Πιλάτον, 

ὁ Εὐσχήμων λαμβάνει, τοῦ Σωτῆρος τὸ σῶμα, 

ὅ καὶ φόβῳ ἐν σινδόνι ἐνεἱλήσας καὶ σμύρνῃ, 

κατέθετο ἐν τάφῳ, τὸν παρέχοντα πᾶσι, 

ζωὴν αἰώνιον, καὶ τὸ μέγα ἔλεος❞.

____________________

◾Πηγή του δοξαστικού είναι μια όντως αξιομνημόνευτη ομιλία που άσκησε τεράστια επίδραση σε κείμενα της εποχής (αλλά και στην ίδια τη θεολογική σκέψη, αφού είναι η πληρέστερη αναφορά που έχουμε για την κάθοδο στον Άδη): είναι το έργο του Επιφανίου επισκόπου Κύπρου (4ος αι.) "Λόγος εἰς τὴν Θεόσωμον Ταφήν τοῦ Κυρίου" (κάποιοι μελετητές δεν συμφωνούν στην πατρότητα του έργου, γεγονός όμως που δεν αναιρεί την πατερική αυθεντικότητά του). 

[εδώ ομιλεί ο Ιωσήφ προς τον Πιλάτο]

📜 ❝Ὦ κριτὰ, αἰτούμενος παρὰ σοῦ ἐλήλυθα αἴτησιν πάνυ μικράν. Καὶ οὕτως· 

∆ός μοι νεκρὸν πρὸς ταφήν· 

τὸ σῶμα ἐκείνου τοῦ παρὰ σοῦ κατακριθέντος Ἰησοῦ τοῦ Ναζαρηνοῦ, [..] 

τοῦ ξένου, καὶ ἐπὶ ξενίᾳ ἀγνωρίστου, 

τοῦ εὐκαταφρονήτου, καὶ ἐπὶ πᾶσι κρεμαμένου. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον· 

    τί γάρ σε ὠφελεῖ τὸ σῶμα τούτου τοῦ ξένου; 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον· 

    ἐκ μακρᾶς γὰρ ἦλθεν ὧδε τῆς χώρας, ἵνα σώσῃ τὸν ξένον·

    κατῆλθε γὰρ εἰς τὴν σκοτεινὴν ἀνενέγκαι τὸν ξένον. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον· 

    αὐτὸς γὰρ καὶ μόνος ὑπάρχει ξένος. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    οὗτινος τὴν χώραν ἀγνοοῦμεν οἱ ξένοι. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    οὗτινος τὸν πατέρα ἀγνοοῦμεν οἱ ξένοι. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    οὗτινος τὸν τόπον καὶ τὸν τόκον, καὶ τὸν τρόπον

   ἀγνοοῦμεν οἱ ξένοι.

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    τὸν ξένην ζωὴν καὶ βίον ζήσαντα ἐπὶ ξένα. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν Ναζωραῖον ξένον 

    τὸν μὴ ἔχοντα ὧδε ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    τὸν ὡς ξένον ἐπὶ ξένης ἄοικον, ἐπὶ φάτνης τεχθέντα. 

∆ός μοι τοῦτον ξένον, 

    τὸν ἐξ αὐτῆς τῆς φάτνης ὡς ξένον ἐξ Ἡρώδου φυγόντα. 

∆ός μοι τοῦτον τὸν ξένον, 

    τὸν ἐξ αὐτῶν τῶν σπαργάνων ἐν Αἰγύπτῳ ξενωθέντα, 

    οὐ πόλιν ἔχοντα, οὐ κώμην, οὐκ οἶκον, οὐ μονὴν, οὐ συγγενῆ· 

    ἐπ' ἀλλοδαπῆς δὲ χώρας τυγχάνει οὗτος ὁ ξένος. ❞

[...]

__________________

🌿 Ο Θεός από αγάπη γίνεται ξένος πάνω στη δική του γη, τη γη που ο ίδιος έκτισε, και αποξενωμένος από τους οικείους του, αυτούς που ο ίδιος έπλασε...

________________________________

(Ολόκληρη την ομιλία, την οποία συνιστούμε «εκθύμως», θα τη βρείτε εδώ: https://greekdownloads3.wordpress.com/wp-content/uploads/2014/08/homilia-in-divini-corporis-sepulturam.pdf?fbclid=IwY2xjawRGNkpleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEe-ylaEim7hIpgrIYMotaIo8jdrDfsNoIErQrMg6XbJPU4CjCTzk4aFlslDoo_aem_s3y0yvc4rbuiwg46JK8lrg

____________

#lex_dysk_hymnoi