Όταν ο μεγάλος ασκητής ζήτησε να γελάσει

       (Η φωτογραφία, εικόνα, είναι από το wed)

"Τό εἶπε καί ὁ καλός φίλος καί σπουδαῖος ποιητής, Κυριάκος Χαραλαμπίδης, ῾῾Ὁ Θεός ἐν ἀρχῇ ἐποίησε ἕνα χαμόγελο᾽"

 (Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος)

_______

Από το βιβλίο του π. Λιβυου, γιατί φοβόμαστε τη χαρα…

Κεφάλαιο:

Όταν ο μεγάλος ασκητής ζήτησε να γελάσει, Σ.124-127

Ο Όσιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής έζησε στο περιθώριο του κόσμου. Στα σπήλαια και στα βράχια του Αγίου Όρους, μακριά από τον θόρυβο των ανθρώπων, διδάσκοντας με τη σιωπή του όσα οι άλλοι δεν καταφέρνουν με χιλιάδες λόγια. Ήταν σκληρός με τον εαυτό του, ακριβής, άτεγκτος στην άσκηση, αφοσιωμένος στην αδιάλειπτη προσευχή, φίλος της νύχτας, μαθητής του φωτός. Η ζωή του ήταν ένας συνεχής αναστεναγμός προς τον ουρανό.

Κι όμως, κάποια στιγμή ο ασκητής λύγισε. Το σώμα, η ψυχή, το βάρος της πνευματικής μάχης τον έφεραν στον γκρεμό της ψυχής του. Κι εκεί, αντί να σφίξει τα δόντια και να κλειστεί πιο βαθιά στο κελί του, έκανε κάτι που φαινομενικά δεν ταίριαζε με τη φήμη του αυστηρού ερημίτη. Ζήτησε να του φέρουν έναν μοναχό που είχε χιούμορ. Έναν που έκανε αστεία, κι έμενε εκεί στη σκήτη όπου ασκήτευε ο ίδιος ο όσιος με τη συνοδεία του. Για να γελάσει. Για να ξεκουραστεί.

Τι ανθρώπινη στιγμή, τι μεγάλο μάθημα για όλους εμάς που πολλές φορές ενοχοποιούμε το γέλιο, το χιούμορ, το χωρατό. Μια απόλυτα ανθρώπινη στιγμή για έναν μεγάλο άγιο. Το θαύμα της ανθρωπινότητας.

Ο όσιος δε λύγισε επειδή απέτυχε. Λύγισε γιατί ήταν άνθρωπος, φθαρτός και τερπτός. Και στο λύγισμά του αυτό μας -άφησε έναν θησαυρό:

Η χαρά, ακόμα και το απλό, αθώο γέλιο, δεν είναι εχθρός της πνευματικής ζωής. Είναι ανάσα. Είναι παρηγοριά. Είναι τρόπος να μη χαθείς μέσα στο ίδιο σου το σκοτάδι.

Ο Θεός δε μας θέλει άκαμπτους. Δε ζητά από εμάς ασκητικές υπερβολές που συνθλίβουν το ανθρώπινο πρόσωπο. Ο Θεός χαίρεται όταν μας βλέπει να ζούμε με μέτρο, με ταπείνωση, αλλά και με εσωτερική ελευθερία.

Τον Θεό δεν Τον προσβάλλει το γέλιο μας, τον πονάει όμως η απελπισία μας. Δεν Τον ενοχλεί η ανάγκη μας να ξεκουραστούμε· Τον πληγώνει όταν δεν Του λέμε πως κουραστήκαμε.

Ο Γέροντας Ιωσήφ δεν είπε «Αφήστε με να σκληρύνω κι άλλο». Είπε με παιδική απλότητα «Φέρτε μου αυτόν τον μοναχό να με κάνει να γελάσω». Και σε αυτή τη φράση, που ακούγεται σαν ψίθυρος από κάποιο παλιό Γεροντικό, κρύβεται η ωριμότητα της διάκρισης. Ο αγιασμένος νους του ήξερε πως, όταν η ψυχή φτάνει στα όριά της, δε σώζεται με περισσότερη αυστηρότητα, αλλά με παρουσία, χαρά, γέλιο και λίγη χαλαρότητα. Με ένα φως που έρχεται έστω κι από ένα αστείο.

Αυτή η λεπτή διάκριση είναι που ξεχωρίζει τον ταπεινό από τον εγωιστή, τον άγιο από τον σκληροτράχηλο ηθικιστή. Η χαρά στην ασκητική ζωή δεν είναι αφέλεια. Είναι καρπός εμπιστοσύνης. Όποιος εμπιστεύεται τον Θεό δε φοβάται να γελάσει. Δε νιώθει πως απειλεί την αγιότητά του με λίγη ευθυμία. Γιατί ξέρει πως η χαρά δεν είναι επιπολαιοτητα αλλά ευγνωμοσύνη.

Και ο Όσιος Ιωσήφ ήξερε καλά πώς είναι η κατά Θεόν χαρά. Δεν είναι κραυγαλέα. Δεν είναι ξεσπάσματα. Είναι εκείνη η χαρά που ανατέλλει σαν αυγή μέσα στην κουρασμένη καρδιά και λέει χωρίς λόγια: «Είμαι ακόμη εδώ. Κουρασμένος, αλλά ελπίζω. Λυγισμένος, αλλά αγαπώ».

Στην παράδοση της Εκκλησίας δε λείπει το γέλιο. Οι Άγιοι Πατέρες είχαν χιούμορ. Λεπτό, φωτισμένο, διακριτικό. Οι γερονταδες αστειεύονταν με τους υποτακτικούς τους, όχι για να τους μειώσουν, αλλά για να ξαλαφρώσουν. Οι Άγιοι Πορφύριος, Παΐσιος, Ιάκωβος και τόσοι άλλοι είχαν μέσα τους μια άγια παιδικότητα. Κι αυτό δεν τους έκανε λιγότερο σοβα-ρούς στα πνευματικά καθήκοντά τους. Τους έκανε ανθρώπινους κι άγιους.

Ο Γέροντας Ιωσήφ, με το αίτημά του για λίγη ευθυμία, δε μας άφησε ένα ανέκδοτο για να θυμόμαστε. Μας άφησε έναν κανόνα πνευματικής διάκρισης:

Όταν η ψυχή βουλιάζει, μην της ρίχνεις κι άλλη σιωπή.

Δώσ' της λίγη ανακούφιση.

Έναν άνθρωπο με αγάπη.

Ένα χαμόγελο καθαρό.

Ένα αστείο ειπωμένο με αγνότητα.

Ένα «είμαι δίπλα σου» χωρίς πολλά λόγια.

Γιατί πολλές φορές ο Θεός στέλνει παρηγοριά μέσα από τους πιο απλούς και παράδοξους τρόπους.