Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου

Μάνος Λαμπράκης 

https://www.facebook.com/share/1HPMonGEfA/

Σήμερα, 18 Ιανουαρίου, η Εκκλησία δεν τιμά απλά δυο μεγάλους Αλεξανδρινούς. Στήνει ένα διπλό ανάστημα μέσα στον χρόνο, σαν δυο κολώνες που κρατούν την θόλο της πίστης όταν όλα τρίζουν. 

Ο Μέγας Αθανάσιος και ο Άγιος Κύριλλος δεν είναι δυο βιογραφίες για ευσεβές ανάγνωσμα, είναι δυο τρόποι να σταθείς όρθιος όταν η αλήθεια γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης, όταν οι λέξεις αλλοιώνονται, όταν η «ευσέβεια» χρησιμοποιείται σαν κάλυμμα για να μπει το ψέμα στο ιερό. 

Γιορτάζουν μαζί όχι επειδή μοιάζουν, αλλά επειδή η Εκκλησία αναγνωρίζει ότι οι μεγάλες μάχες της δεν είναι ποτέ απλώς διοικητικές: είναι μάχες για το ποιος είναι ο Χριστός, άρα για το ποιος είναι ο άνθρωπος, άρα για το πού ακουμπά το σώμα, η Ιστορία, η ελπίδα.

Ο Αθανάσιος εμφανίζεται σαν νεύρο και σαν ραχοκοκαλιά. Δεν έρχεται να «συμφιλιώσει» ευγενικά, έρχεται να κόψει με μαχαίρι την ασάφεια. Όταν ο Άρειος επιχειρεί να ντύσει την αίρεση με προσεκτικές διατυπώσεις, ο Αθανάσιος βλέπει αυτό που οι πολλοί δεν θέλουν να δουν: ότι αν ο Υιός γίνει έστω και λίγο λιγότερο Θεός, τότε η σωτηρία γίνεται μια ωραία ιδέα, μια παρηγοριά, ένα θρησκευτικό πρόγραμμα αυτοβελτίωσης. Κι εκείνος αρνείται να αφήσει την Εκκλησία να καταντήσει σχολή ρητορικής ή μηχανισμός ισορροπιών. Γι’ αυτό και γίνεται ο άνθρωπος της εξορίας: τον πετούν έξω όχι μόνο από πόλεις, αλλά από την «άνεση» της συναίνεσης. 

Πέντε φορές εξορία, χρόνια κρυφά, νύχτες με στρατιώτες, συκοφαντίες που μυρίζουν πολιτική, σύνοδοι που μοιάζουν με δικαστήρια, και ο ίδιος να επιμένει πως η πίστη δεν είναι διπλωματία. Κι όμως, το παράδοξο: όσο τον κυνηγούν τόσο γίνεται κέντρο, όσο τον βγάζουν από το κάδρο τόσο κρατά το κάδρο όρθιο. Σαν να λέει η ιστορία: μερικές φορές ο στύλος της Εκκλησίας στήνεται στα περιθώρια, εκεί που δεν χειροκροτεί κανείς.

Και μετά έρχεται ο Κύριλλος, με άλλο ύφος, άλλη πυκνότητα, αλλά με την ίδια εμμονή στην πραγματικότητα του Χριστού. Εκεί που ο Αθανάσιος πολεμά για να μην κοπεί ο Υιός από την θεότητα του Πατρός, ο Κύριλλος πολεμά για να μην κοπεί ο Χριστός στα δύο, σαν να ήταν ένα θεϊκό πρόσωπο δίπλα σε έναν ανθρώπινο άνθρωπο, σαν να ήταν μια συμβίωση και όχι ένωση. Γιατί αν ο Χριστός δεν είναι ένας, αληθινά ένας, τότε η ανθρώπινη φύση δεν θεραπεύεται, δεν αναλαμβάνεται, δεν σηκώνεται μέσα στη ζωή του Θεού. 

Και τότε η Παναγία γίνεται απλώς «Χριστοτόκος», μια μητέρα ενός ανθρώπου που φιλοξένησε θεότητα, κι η ενανθρώπηση καταντά μια τελετουργική εικόνα. Ο Κύριλλος, λοιπόν, δεν υπερασπίζεται μια λέξη από πείσμα, υπερασπίζεται το ότι ο Θεός μπήκε πραγματικά στην Ιστορία, ότι το σώμα δεν είναι ατύχημα, ότι η σωτηρία δεν είναι ιδέα αλλά γεγονός, ότι το «ο Λόγος σαρξ εγένετο» δεν είναι σχήμα λόγου. Γι’ αυτό και η Έφεσος δεν είναι απλώς ένα συνέδριο θεολόγων, είναι σύγκρουση για το κέντρο: ποιος είναι ο Χριστός που κοινωνούμε, ποιος είναι ο Χριστός που κηρύττουμε, ποιος είναι ο Χριστός που μας ξαναδίνει τον άνθρωπο.

Κι έτσι, ο συνεορτασμός τους δεν είναι μια ωραία εορτολογική σύμπτωση, είναι μια θεολογική χειρονομία πολιτισμού. Γιατί οι αιρέσεις που πολεμούν δεν είναι παλιές μόνο: είναι οι διαρκείς πειρασμοί να κάνουμε τον Χριστό «βολικό». Άλλοτε να τον κάνουμε λιγότερο Θεό για να χωράει σε ένα ηθικό σύστημα, άλλοτε να τον κάνουμε διπλό, σχισμένο, για να χωράει σε μια ψευτο-ισορροπία ανάμεσα στο θείο και στο ανθρώπινο. 

Και στις δυο περιπτώσεις χάνεται η ίδια καρδιά: ότι η Εκκλησία δεν σώζει με ιδέες, αλλά με πρόσωπο και ότι η αλήθεια της δεν είναι θεωρία, αλλά τρόπος ύπαρξης, τρόπος να αναπνέεις μέσα στον κόσμο χωρίς να παραδίνεις τη λέξη «Θεός» σε σχήματα, και τη λέξη «άνθρωπος» σε απόγνωση.

Γι’ αυτό σήμερα, αν θέλουμε να τους τιμήσουμε πραγματικά, χρειάζεται να αντέξουμε κάτι από την αυστηρότητά τους: να μην αγαπήσουμε την ειρήνη περισσότερο από την αλήθεια, να μην αγαπήσουμε την αποδοχή περισσότερο από την ορθότητα, να μην αγαπήσουμε την ευκολία περισσότερο από την ενσάρκωση. 

Ο Αθανάσιος και ο Κύριλλος είναι, με έναν παράξενο τρόπο, οι άγιοι που μας θυμίζουν ότι η πίστη είναι υπόθεση ακρίβειας και φωτός, αλλά και υπόθεση κόστους: εξορία, παρεξήγηση, σύγκρουση, μοναξιά, μέχρι να καθαρίσει η λέξη και να μείνει γυμνή, όπως πρέπει, μπροστά στον Θεό.

_____

από παλιότερη ανάρτηση στο fb του Θανάση Παπαθανασίου 

"O Θεός είναι αγάπη, κι αυτός που έχει αγάπη, έχει τον Θεό [...]. Όσο κι αν κοπιάσει ο άνθρωπος, μάταια κοπιάζει αν δεν έχει αγάπη για τον διπλανό του".

Μ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

[PG 28: 276D]

https://www.facebook.com/share/p/1CAghkqgzX/

______

Αθανάσιος Ρουσης, από fb

Σήμερα, 18 Ιανουαρίου 2026, τιμούμε τη μνήμη δύο προσωπικοτήτων που καθόρισαν την ιστορία όχι με συμβιβασμούς, αλλά με την απόλυτη άρνησή τους να υποχωρήσουν: τον Μέγα Αθανάσιο και τον Άγιο Κύριλλο, Πατριάρχες Αλεξανδρείας. 

Ο Άγιος Αθανάσιος έμεινε στην ιστορία με τη φράση που τον χαρακτηρίζει μέχρι σήμερα, «Athanasius contra mundum», δηλαδή ο Αθανάσιος εναντίον του κόσμου. Σε μια εποχή που η εξουσία, η πολιτική και η πλειοψηφία είχαν ταχθεί με το ψεύδος, εκείνος επέλεξε τον δρόμο της σύγκρουσης. Πέρασε 17 χρόνια στην εξορία, διωγμένος από αυτοκράτορες και συστήματα, προτιμώντας να ζει σε σπηλιές και ερήμους παρά να υπογράψει μια «βολική» δήλωση συμβιβασμού. 

Ο Άγιος Κύριλλος, με την ίδια μαχητικότητα, στάθηκε ως ο πνευματικός ογκόλιθος που δεν επέτρεψε την αλλοίωση της πίστης, αναζητώντας τη γνησιότητα και συγκρουόμενος με τα κατεστημένα της εποχής του.

Στον σύγχρονο κόσμο της εικόνας και της ανάγκης για διαρκή αποδοχή, η στάση τους παραδίδει μαθήματα επιβίωσης. Ο Αθανάσιος μας διδάσκει ότι το να είσαι μόνος σου δεν σημαίνει ότι έχεις άδικο, και οτι η αλήθεια δεν είναι δημοκρατική διαδικασία, αλλά θέμα χαρακτήρα. Σε μια εποχή που οι περισσότεροι ακολουθούν παθητικά τα trends, η μαχητικότητά τους μας θυμίζει ότι ο πραγματικός ηγέτης και ο ελεύθερος άνθρωπος είναι αυτός που τολμά να πει «όχι» όταν όλοι λένε «ναι». Η άρνηση του συμβιβασμού για το προσωπικό όφελος ή την «ησυχία» μας είναι η μόνη οδός που οδηγεί στην πραγματική ελευθερία και την ακεραιότητα.

Είναι συγκλονιστικό να συνειδητοποιείς πως, πριν ακόμα ξημερώσει η μέρα, η αγάπη σας πρόλαβε να ζεστάνει την καρδιά μου. Αυτό το κύμα των ευχών σας είναι για μένα η πιο ζωντανή απόδειξη πως οι άνθρωποι παραμένουμε συνδεδεμένοι μέσα από το φως των δύσκολων ημερών. 

Εμπνευσμένος από τη σοφία και τη διάκριση του Αγίου Αθανασίου, η δική μου απάντηση στις ευχές σας είναι μια ευχή που βγαίνει από τα βάθη της ψυχής μου για τον καθένα σας ξεχωριστά: Εύχομαι να έχετε πάντα τη διαύγεια να ανακαλύπτετε τις κρυφές, πολύτιμες πτυχές που κρύβετε μέσα σας, εκείνα τα χαρίσματα που συχνά η καθημερινότητα μας κάνει να ξεχνάμε. Η διάκριση να γίνει η πυξίδα σας, ώστε να αναγνωρίζετε το μεγαλείο που εχετε κληρονομίσει, να το μοιράζεστε άφοβα με τα αγαπημένα σας πρόσωπα άλλα και με τον υπόλοιπο κόσμο.

Σας ευχαριστώ που ομορφαίνετε τη ζωή μου, σας ευχαριστώ που μου θυμίζετε πως η αληθινή σοφία βρίσκεται στην αγάπη που δίνουμε τελικά.

Εύχομαι ολόψυχα η χάρη της σημερινής εορτής να σκέπει τόσο εκείνες και εκείνους που φέρουν το όνομα των Αγίων, όσο και κάθε ψυχή που αναζητά την αλήθεια, μετατρέποντας την πορεία του καθενός σε μια διαρκή ανάβαση προς την Αλήθεια του Θεού και την πνευματική ολοκλήρωση.

#AthanasiusContraMundum #StAthanasius #StCyril #Faith #Authenticity #Spirituality #Orthodoxy #Nameday

https://www.facebook.com/share/1APLKQkLYy/

______

Παναγιώτης Ασημακοπουλος 

Ο Μέγας Αθανάσιος και ο ...Αρχιμήδης 

 Τι σχέση μπορεί να έχει ο μεγάλος αυτός Πατέρας της Εκκλησίας με τον μεγάλο Μαθηματικό, μηχανικό και εφευρέτη της αρχαιότητας;

 Όταν ο Αρχιμήδης ανακάλυψε τη μεγάλη δύναμη των μοχλών και της μηχανικής, είπε το ακόλουθο: «δός μοι πᾷ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω». Δηλαδή, δός μου τόπο να σταθώ και θα κινήσω τὴν γή. Πρέπει όμως κάπου να είμαι σταθερός, να στυλώσω! Αλλιώς, κόβω βόλτες με τον μοχλό στον αέρα, σαν το παιδί που με το ξύλινο σπαθί του κυνηγάει ...αέρα!

 Στύλος της Ορθοδοξίας αποκαλείται ο Μέγας Αθανάσιος. Σε μια εποχή του “παιδιά, να τα βρούμε, λίγο εσύ να υποχωρήσεις, λίγο ο άλλος να κάνει πίσω, δεν χάθηκε κι ο κόσμος”. Αυτή η συμβουλή είναι άριστη, όταν αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, καταστροφική όμως, όταν αφορά τα δομικά στοιχεία της θεολογίας! Και η καταστροφή δεν αφορά τη θεολογία ως ιδέα, ως διανοητική ενασχόληση, ως άποψη. Αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο και τη σωτηρία του!

 Γιατί πέρασε ο Μέγας Αθανάσιος 17 χρόνια στην εξορία με συνεχή και ανηλεή πόλεμο από πρόσωπα της αυτοκρατορικής και εκκλησιαστικής διοίκησης; Για μια ιδέα; Για ένα καπρίτσιο; Για μια αυτοδικαίωση;

 Για τη ζωντανή θεολογία, που σώζει τον άνθρωπο και ανακαινίζει την κτίση. Μακριά από φιλοσοφικούς σχετικισμούς και από διανοητικές, ανώφελες και επικίνδυνες ακροβασίες!

 Ποιος λοιπόν, αγαπάει περισσότερο τον άνθρωπο, αν όχι ο Αθανάσιος, ο οποίος σταθερός, εδραίος, στυλωμένος στην Ορθοδοξία, δεν τα “βρίσκει” με τα ομιχλώδη και με τα “νταξ, μωρέ”; Δεν μετασχηματίζει, ούτε ξεπουλάει τη θεολογία για τα like της εποχής, γιατί ξέρει καλά ότι το μη σταθερό έδαφος τούς πάει όλους στον πάτο!

 Κατά μία εκδοχή του Πλουτάρχου, όταν οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τις Συρακούσες, ο Αρχιμήδης ήταν απορροφημένος σε ένα πείραμα. Ένας άξεστος στρατιώτης τον διέταξε να βγει από το εργαστήριό του. Αλλά εκείνος δε θέλησε να σηκωθεί, πριν τελειώσει το πρόβλημα και καταλήξει στην απόδειξή του. Οργίστηκε τότε ο στρατιώτης, τράβηξε το ξίφος του και τον σκότωσε. 

Στον πίνακα του Loth Johann Carl (1632-1698) ο στρατιώτης, κρατώντας στο ένα χέρι το ξίφος του, έχει σηκώσει βίαια από τον λαιμό τον Αρχιμήδη, ο οποίος με απορροφημένο βλέμμα και μια έντονη χειρονομία αρνείται να τον ακολουθήσει.

 Οι στύλοι κρατάνε.

 Ακόμη κι αυτούς που ψάχνονται να τούς παρακάμψουν...

https://www.facebook.com/share/1BNuenhD8k/

https://theologosnaf.blogspot.com/2026/01/blog-post_18.html